Fenotipik seleksiyonla başlanan ağaç ıslahı çalışmaları, bunu takiben tohum
üretim populasyonlarının kurulmasına, ıslah çalışmalarına temel teşkil
edecek alt yapı tesislerinin oluşturulmasına ve genetik materyalin güven
altına alınmasına yönelik uygulama çalışmalarını gerekli kılmaktadır. Bu
kapsamda; plus ağaç seçimleri, aşı çalışmaları, tohum bahçeleri ve klon
parklarının tesisleri ana uygulama çalışmalarını teşkil etmektedir. Ayrıca
entansif ağaç ıslahı çalışmalarının etkin bir şekilde yürütülebilmesi genetik
testlere ve türe ait üreme biyolojisi araştırmalarına bağlıdır. Genetik
testler bu araştırmaların büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Bu bölümde
döl denemeleri ve üreme fizyolojisine ilişkin 8adet araştırma projesi yürütülmektedir.
a-Plus
ağaç seçimi: Islah çalışmalarına yeni
başlanan türlerde fenotipik seleksiyon, çalışmaların başlangıcını teşkil
eder. Seleksiyona kaynak teşkil eden tür içi genetik varyasyon populasyonlar
arasında ve populasyon içinde dağılır. Tohum meşcereleri seçimiyle, populasyonlar
arası varyans; plus ağaç seçimleriyle de populasyon içi genetik çeşitlilikten
yararlanılmaktadır. Plus ağaç seçimlerinde ıslah programında belirlenen
ıslah edilecek karakterler (büyüme hızı, gövde düzgünlüğü, dallanma özellikleri
vb.) gözönünde tutulur. Şimdiye kadar Müdürlüğümüzce 9 türde 7316 adet
plus ağaç seçimi yapılmıştır.
b-Aşı
çalışmaları: Tohum bahçelerinin üstün
nitelikli bireylerden oluşturulması ve ıslah populasyonlarındaki
bireylerinin ex situ korunmalarının sağlanması için vejetatif üretim
tekniklerinden yararlanılır. Vejetatif üretimle her bir bireyin genetik
kopyalanması sağlanır. Uygulamalarımızda vejetatif üretim tekniklerinden(İğne
yapraklılarda Aşılı Fidan Üretim Tekniği) aşı kullanılmaktadır. Aşılı
fidanlar esas olarak tohum bahçeleri ve klon bankaları tesisinde kullanılmaktadır.

c-Tohum
bahçeleri: Vejetatif üretimleri ekonomik
olmayan türlerde ıslah edilmiş genetik materyalin temel üretim yeri tohum
bahçeleridir. Tohum bahçeleri tohum üretimi için ekolojik olarak daha elverişli
yerlere tesis edildiklerinden ve entansif kültür tedbirleri uygulandığından
doğal meşcerelere nazaran daha bol ve daha sık aralıklarla tohum üretimi
yapılmaktadır. Ayrıca selekte edilmiş bireyler arasında gen alışverişi
mümkün olduğundan genetik kazanç daha fazla olmaktadır. Tohum bahçeleri,
ıslah stratejisine ve türün özelliklerine bağlı olarak iki şekilde kurulmaktadır.
* Klonal Tohum Bahçeleri: Esas olarak seçilmiş bireylerin birer genetik
kopyası olan aşılı fidanlarla özel bir desenle tesis edilen tohum bahçeleridir.
Bugüne kadar tesis edilen tohum bahçeleri
8 türden toplam 169 adet olup, toplam alanı 1163,5 hektardır.
* Tohum Plantasyonları: Genellikle erken yaşlarda çiçeklenebilen ve vejetatif
olarak üretilmeleri zor olan türlerde, seçilmiş bireylerden elde edilen
fidanlarla özel bir desenle tesis edilen tohum bahçeleridir. Bugüne kadar
tesis edilen tohum plantasyonları
19 türden toplam 35 adet olup, toplam alanı 184 hektardır.
d-Klon
parkları: Islah çalışmalarının en önemli
alt yapı tesislerinden biri olan klon parkları ıslah populasyonlarındaki
tüm bireylerin ex situ korunmalarının sağlandığı tesislerdir. Klonal
tohum bahçelerinde olduğu gibi aşı veya diğer vejetatif yöntemlerle üretilen
fidanlarla tesis edilmektedir. Bugüne kadar tesis edilen
Klon parkları 5 türden toplam 13 adet olup, toplam alanı 30,1 hektardır.
e-Döl
denemeleri: Uygulanmakta olan ıslah programlarının
büyük bir bölümü, ıslah populasyonlarındaki bireylerin genetik değerlerine
göre sıralanmasını gerektirir. Vejetatif olarak üretilemeyen türlerde bu
sıralamaya esas, bireylerin ıslah değerleridir. Islah değerlerini belirleyebilmek
için kullanılan en yaygın genetik test yöntemi döl denemeleridir. Ayrıca
bu çalışmalarla, ıslah çalışmalarından sağlanacak genetik kazancın tahmini,
genetik parametrelerin elde edilmesi ve uygulamacılara demostrasyon sağlanması
da amaçlanmaktadır. Döl denemeleri, "açık tozlaşma döl denemeleri" ve "kontrollu
tozlaşma döl denemeleri" olarak ikiye ayrılmaktadır. "Türkiye Milli
Ağaç Islahı ve Tohum Üretim Programı(1994-2003)"ında açık tozlaşma
döl denemeleri kurulması öngörülmüştür. Müdürlüğümüz, yerli orman ağacı
türlerimizle Türkiye'nin en kapsamlı döl denemeleri projelerini yürürlüğe
koymuştur. Bu program çerçevesinde öncelik ıslaha konu türlerimizden kızılçama
verilmiştir.